O-ring (oring, pierścień o przekroju okrągłym) to najprostsze uszczelnienie: gumowy pierścień o przekroju kołowym, który uszczelnia dzięki wstępnemu ściśnięciu w rowku. Pracuje jako uszczelnienie statyczne w połączeniach nieruchomych i jako uszczelnienie dynamiczne w siłownikach, zaworach i złączach hydraulicznych. Dobiera się go po dwóch wymiarach i materiale.

Gdzie pracują o-ringi

  • Połączenia statyczne — kołnierze, pokrywy, korki, obudowy pomp i przekładni
  • Hydraulika siłowa — uszczelnienia statyczne tłoka i dławnicy w siłownikach, często z pierścieniem podporowym
  • Zawory i złącza — hydrauliczne i pneumatyczne, w tym szybkozłącza
  • Układy wodne i sprężonego powietrza — instalacje przemysłowe, filtry, zbiorniki
  • Uszczelnienia wtórne — w uszczelnieniach mechanicznych do pomp, jako element pomocniczy pary ślizgowej

Jak oznacza się o-ring: wymiary

O-ring opisują dwie liczby: średnica wewnętrzna (d1) i średnica przekroju, nazywana też grubością sznura (d2). Zapis 20 × 3 mm oznacza pierścień o średnicy wewnętrznej 20 mm z przekroju 3 mm. Grubości przekroju są znormalizowane — norma ISO 3601 dla wymiarów metrycznych i AS568 dla calowych.

Przekrój d2 Typowe zastosowanie Uwagi doborowe
1,78 mm Drobne złącza, zawory, elektronika i pneumatyka małych średnic Wrażliwy na tolerancję rowka, mały zapas na zużycie
2,62 mm Najpowszechniejszy przekrój w hydraulice i pneumatyce Dobry kompromis między szczelnością a tarciem
3,53 mm Kołnierze, pokrywy, obudowy średnich rozmiarów Znosi większe odchyłki wykonania rowka
5,33 mm Siłowniki i korpusy dużych średnic Przy wyższych ciśnieniach wymaga pierścienia podporowego
7,00 mm Duże średnice, zbiorniki, korpusy maszyn ciężkich Uwaga na rozciągnięcie przy montażu na dużej średnicy

Materiały o-ringów i zakresy temperatur

Materiał decyduje o odporności na medium i temperaturę. Poniżej typowe zakresy — wartości wiążące dla konkretnej mieszanki podaje zawsze karta materiału.

Materiał Typowy zakres temperatur Do czego pasuje Czego unikać
NBR (kauczuk butadienowo-akrylonitrylowy) ok. −30 do +100 °C Oleje mineralne, smary, hydraulika, paliwa Ozon, długa ekspozycja na słońce, wysokie temperatury
HNBR (NBR uwodorniony) ok. −30 do +150 °C Hydraulika o wyższej temperaturze, czynniki chłodnicze Silne kwasy i ketony
FKM (Viton) ok. −20 do +200 °C Wysokie temperatury, chemia, paliwa, oleje syntetyczne Gorąca woda i para, niskie temperatury
EPDM ok. −45 do +130 °C Woda, para wodna, płyny hamulcowe, instalacje sanitarne Oleje mineralne i smary
VMQ (silikon) ok. −55 do +200 °C Skrajne temperatury, zastosowania spożywcze i medyczne Uszczelnienia dynamiczne — niska odporność na ścieranie
PTFE ok. −60 do +260 °C Agresywna chemia, wysokie temperatury Brak sprężystości gumy, wymaga innej konstrukcji rowka

Jak zmierzyć o-ring

  1. Zdejmij pierścień i połóż go swobodnie — nie mierz rozciągniętego, bo zaniżysz błąd nawet o kilka milimetrów
  2. Zmierz średnicę przekroju suwmiarką w kilku miejscach i weź największą wartość — stary o-ring jest spłaszczony w rowku
  3. Zmierz średnicę wewnętrzną — suwmiarką od wewnętrznej krawędzi do wewnętrznej
  4. Sprawdź rowek, jeśli masz do niego dostęp: średnicę dna rowka i jego szerokość. Dla pewności lepiej odczytać wymiary z rowka niż ze zużytego pierścienia
  5. Zanotuj warunki pracy — medium, ciśnienie i temperaturę; bez nich nie da się dobrać materiału

Kiedy potrzebny jest pierścień podporowy

Przy wyższych ciśnieniach o-ring zaczyna być wciskany w szczelinę między elementami — to zjawisko nazywa się ekstruzją i kończy się przecięciem pierścienia. Zapobiega mu pierścień podporowy (back-up ring) z twardszego materiału, zakładany po stronie przeciwnej do ciśnienia. Granica, przy której warto go zastosować, zależy od twardości elastomeru i wielkości szczeliny — zwykle mówi się o ciśnieniach powyżej kilkudziesięciu barów. Alternatywą przy ruchu posuwisto-zwrotnym jest X-ring, czyli pierścień o przekroju czterolistnym, który mniej się skręca w rowku i daje mniejsze tarcie.

Najczęstsze pytania

Czym różni się oring od simmeringu?

O-ring to pierścień o przekroju okrągłym, który uszczelnia ściśnięciem w rowku i pracuje głównie statycznie. Simmering (uszczelniacz wargowy) ma wargę uszczelniającą dociskaną sprężyną i służy do uszczelniania obracających się wałów. To dwie różne konstrukcje do dwóch różnych zadań.

Czy można dobrać o-ring tylko po średnicy wewnętrznej?

Nie. Dwa pierścienie o tej samej średnicy wewnętrznej, ale różnym przekroju, zachowują się zupełnie inaczej — zbyt cienki nie wypełni rowka i będzie przeciekał, zbyt gruby zostanie ścięty przy montażu. Zawsze potrzebne są obie liczby.

Który materiał wybrać do oleju hydraulicznego?

Do typowego oleju mineralnego w hydraulice siłowej standardem jest NBR. Gdy temperatura pracy przekracza 100 °C albo w układzie pracuje olej syntetyczny lub ciecz trudnopalna, sięga się po HNBR albo FKM. EPDM do olejów mineralnych nie nadaje się w ogóle.

Dlaczego nowy o-ring przecieka po kilku dniach?

Najczęstsze przyczyny to źle dobrany przekrój, uszkodzenie krawędzi podczas montażu na ostrej krawędzi rowka i niewłaściwy materiał — pęczniejący albo twardniejący w danym medium. Warto też sprawdzić stan rowka: rysa na dnie rowka przepuszcza olej niezależnie od jakości pierścienia.

Czy o-ring nadaje się do uszczelnienia obracającego się wału?

Do wolnych obrotów tak, ale jest to rozwiązanie ograniczone — przy większych prędkościach obwodowych o-ring grzeje się i szybko zużywa. Do wałów obrotowych właściwym rozwiązaniem jest uszczelniacz wargowy albo uszczelnienie mechaniczne.

Zapytanie ofertowe

Podaj średnicę wewnętrzną, przekrój i warunki pracy — dobierzemy materiał i wymiar. Jeśli wymiarów nie da się odczytać, prześlij zużyty pierścień do identyfikacji przez formularz na stronie wyślij uszczelnienie.

Wiper Uszczelnienia, ul. Geodetów 47, 05-500 Józefosław (powiat piaseczyński, przy południowej granicy Warszawy)
tel. 22 726 70 90, e-mail: office@wiper.com.pl

Powiązane